Önce içini rahatlatan kısa cevap
19–24 ayda vurma ve ısırma; sınırlı dürtü kontrolü, yoğun duygu, istediğini anlatamama, yorgunluk veya merakla ilişkili olabilir. İlk hedef davranışı güvenli biçimde durdurmak, kısa ve sakin bir sınır koymak ve ardından çocuğa kabul edilebilir bir alternatif göstermektir.
Bu yazıda · 12 bölüm
Aklında kalsın
- Vurma ve ısırma bu yaşta çocuğun kötü veya saldırgan olduğu anlamına gelmez.
- Davranış anında önce güvenliği sağla, ardından kısa ve tutarlı bir sınır kullan.
- Bağırmak, utandırmak veya fiziksel ceza vermek önerilmez.
- Tekrarlayan davranışlarda yorgunluk, açlık, oyuncak çatışması veya iletişim güçlüğü gibi tetikleyicileri gözlemlemek yardımcı olabilir.
Bu yaşta vurma ve ısırma neden görülür?
19–24 aylık çocuk güçlü duygular yaşayabilir ama bunları kelimelerle anlatma ve dürtüsünü durdurma becerisi hâlâ gelişmektedir.
Yorgunluk, açlık, istediği oyuncağa ulaşamama, paylaşma beklentisi, kıskançlık veya merak gibi durumlar vurma ve ısırmayı kolaylaştırabilir.
Bu davranış tek başına çocuğun karakteri veya ileride nasıl biri olacağı hakkında sonuç vermez.
O anda ilk ne yapmalısın?
Önce davranışı güvenli şekilde durdur.
Çocuğun elini nazikçe engelleyebilir veya iki çocuğu birbirinden ayırabilirsin.
Ardından “Vurmana izin vermem” veya “Isırmak can acıtır” gibi kısa bir cümle kullanmak bu yaşta uzun açıklamalardan daha anlaşılır olabilir.
Neden bağırmak veya ceza vermek iyi bir fikir değil?
AAP fiziksel cezayı ve aşağılayıcı disiplin yöntemlerini önermez.
Çocuk yetişkinin davranışını da model aldığı için bağırmak veya vurmak, vermek istediğin mesajla çelişebilir.
Sakin ve tutarlı bir sınır, hem güvenliği korur hem de çocuğa kabul edilebilir davranışı tekrar tekrar öğretir.
Yerine ne yapabileceğini nasıl gösterebilirsin?
Sadece “hayır” demek yerine kabul edilebilir bir alternatif göstermek yardımcı olabilir.
Örneğin vurmak istiyorsa “Topa vurabilirsin”, oyuncağı almak istiyorsa “Sıra sende sonra” veya “Yardım iste” gibi basit seçenekler sunabilirsin.
Alternatifin çok karmaşık olmaması ve o anda uygulanabilir olması önemlidir.
Isırılan veya vurulan kişiye nasıl yaklaşmalı?
Önceliği yaralanan kişiye vermek uygundur.
Canı acıyan çocuğu sakinleştirip gerekiyorsa bakımını yaptıktan sonra vuran veya ısıran çocuğa kısa sınırı tekrar edebilirsin.
Davranışa çok uzun ve dramatik ilgi vermek yerine güvenlik ve onarıma odaklanmak daha yararlı olabilir.
Tekrarlamasını azaltmak için neye bakabilirsin?
Davranışın en çok hangi zamanlarda çıktığını gözlemlemek önemli ipuçları verebilir.
Yorgunluk, açlık, kalabalık ortam, oyuncak paylaşımı, ebeveyn ilgisinin bölünmesi veya sözel olarak anlatamadığı bir ihtiyaç tekrar eden tetikleyiciler olabilir.
Tetikleyiciyi fark etmek her olayı önlemez ama benzer durumlarda daha erken destek vermeni sağlayabilir.
Kreşte veya farklı bakım verenlerle nasıl ilerlenebilir?
Çocuğa bakan yetişkinlerin benzer kısa sınır cümleleri kullanması tutarlılığı artırabilir.
Örneğin herkes “Vurmana izin vermem” gibi aynı dili kullanabilir ve ardından benzer bir güvenli alternatif gösterebilir.
Bakım verenlerle davranışın hangi koşullarda ortaya çıktığını paylaşmak tetikleyicileri anlamayı kolaylaştırabilir.
Ne zaman destek almak uygun olur?
Ara sıra vurma veya ısırma bu yaşta görülebilir.
Ancak davranış çok sıklaşıyor, çocuğun kendine veya başkasına ciddi zarar verme riski oluşuyor ya da günlük yaşam belirgin biçimde aksıyorsa çocuk doktoruyla görüşmek uygun olur.
Davranışa belirgin dil, iletişim, uyku veya daha önce kazanılmış becerilerde gerileme eşlik ediyorsa bunu da ayrıca paylaşmak önemlidir.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1Davranış anında kullanacağın tek bir kısa sınır cümlesi belirle.
- 2Son birkaç olayı düşünerek ortak bir tetikleyici olup olmadığını not et.
- 3Çocuğa vurma veya ısırma yerine kullanabileceği bir basit alternatif seç.
- 4Evde ve varsa kreşte aynı kısa sınır dilinin kullanılmasını konuş.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını bebeğini takip eden uzmanla paylaş.
- Çocuğun kendine veya başkasına ciddi zarar verme riskinin sıklaşması
- Vurma veya ısırmanın günlük yaşamı belirgin biçimde aksatması
- Davranışa dil, iletişim, uyku veya daha önce kazanılmış becerilerde belirgin gerilemenin eşlik etmesi
- Ebeveynin güvenlik veya gelişim konusunda sürekli ve belirgin kaygı duyması
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – What’s the Best Way to Discipline My Child?
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – Top Tips for Surviving Tantrums
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
