13–18 Ayda İşaret Etme ve Jestler

Önce içini rahatlatan kısa cevap

13–18 ayda jestler çocuğun iletişim repertuvarının önemli bir parçasıdır. CDC 15 ayda bir şeyi istemek veya yardım almak için işaret etmeyi, 18 ayda ise ilginç bir şeyi başkasına göstermek için işaret etmeyi kilometre taşı olarak listeler. Tek bir jestin varlığı veya yokluğu tek başına tanı koydurmaz.

Bu yazıda · 12 bölüm

Aklında kalsın

İstemek için işaret etme ile ilgiyi paylaşmak için işaret etme aynı iletişim amacı değildir.
CDC 15 ayda istemek/yardım almak, 18 ayda ise ilginç bir şeyi göstermek için işaret etmeyi kilometre taşı olarak listeler.
Bay-bay, alkış, kolları kaldırma ve baş hareketleri de jest repertuvarının parçaları olabilir.
Tek bir jestten otizm veya başka bir gelişimsel tanı çıkarılmaz; iletişimin bütünü ve zaman içindeki gelişim önemlidir.

Jestler neden önemlidir?

Çocuklar kelimeleri çoğaltmadan önce de bedenlerini kullanarak çok şey anlatır. Parmağıyla bir şeyi göstermesi, el sallaması, kucağa gelmek için kollarını kaldırması veya alkışlaması iletişimin doğal parçalarıdır.

Jestler yalnızca konuşmanın 'yerini tutan' hareketler değildir. Çocuğun başka bir kişinin dikkatini yönlendirmesi, ihtiyacını göstermesi ve ilgisini paylaşması için kullandığı sosyal araçlardır.

13–18 ayda jest repertuvarı genellikle genişler. Ancak bütün çocukların bütün jestleri aynı ayda veya aynı sırayla kullanması beklenmez.

Bir şeyi istemek için işaret etmek ne demektir?

Çocuk masadaki suyu işaret edip sana bakıyorsa amacı büyük olasılıkla bir şeyi elde etmektir. Ulaşamadığı oyuncağı gösterip senden yardım istemesi de aynı iletişim işlevine örnektir.

CDC, 15 ayda bir şeyi istemek veya yardım almak için işaret etmeyi gelişim kilometre taşlarından biri olarak listeler.

Bu tür işaret etmede çocuk, yetişkini bir hedefe ulaşmak için iletişime dahil eder. Henüz kelime kullanmasa bile ne istediğini sana yöneltebilir.

İlgiyi paylaşmak için işaret etmek neden farklıdır?

Bazen çocuk bir şeyi elde etmek istemez; yalnızca senin de görmeni ister. Pencereden geçen köpeği, gökyüzündeki uçağı veya yerde ilginç bulduğu bir şeyi işaret edip sana bakması buna örnektir.

CDC, 18 ayda ilginç bir şeyi başkasına göstermek için işaret etmeyi sosyal-duygusal kilometre taşları arasında listeler.

Bu davranışta amaç nesneyi almak değil, bir deneyimi paylaşmaktır. Bu nedenle istemek için işaret etmeden farklı bir sosyal iletişim işlevi taşır.

Ortak dikkat nedir?

Ortak dikkat, çocuk ve yetişkinin aynı nesneye veya olaya birlikte odaklanmasıdır. Örneğin çocuk bir kediyi işaret eder, sonra sana bakar; sen de kediye bakıp 'Evet, kedi!' dersin.

Burada çocuk yalnız nesneyi değil, senin dikkatini de izler. Nesneye bakıp sonra sana dönmesi ya da senin baktığın yöne yönelmesi ortak dikkat örnekleridir.

Ortak dikkat günlük yaşamda kendiliğinden oluşur. Parkta kuş görmek, kitapta bir resmi incelemek veya sokaktan geçen aracı izlemek için özel eğitim materyali gerekmez.

Başka hangi jestler görülebilir?

Bay-bay yapmak, alkışlamak, kucağa gelmek için kollarını kaldırmak, bir şeyi uzatmak veya başını evet-hayır anlamında hareket ettirmeye başlamak jest repertuvarının örnekleridir.

CDC 15 ayda heyecanlandığında alkışlamayı da sosyal-duygusal kilometre taşlarından biri olarak listeler. Bay-bay ise daha erken dönemde ortaya çıkabilen iletişimsel bir jesttir.

Çocuk bütün bu jestleri aynı sıklıkta kullanmak zorunda değildir. Bazısı işaret etmeyi sık kullanırken başka biri el uzatma veya nesne getirme yolunu daha çok tercih edebilir.

Jestleri nasıl doğal biçimde destekleyebilirsin?

Çocuğun dikkatini çeken bir şeyi sen de işaret edip kısa biçimde adlandırabilirsin: 'Kedi!', 'Bak, uçak!' veya 'Top burada.' gibi.

Çocuk sana bir şeyi işaret ettiğinde hızlı ve doğal biçimde karşılık vermek iletişim döngüsünü güçlendirebilir. Onun elini zorla şekillendirip işaret ettirmeye çalışmak gerekmez; model olmak daha uygundur.

Kitaplarda resimleri birlikte göstermek, yemek sırasında istediği nesneye bakmak veya parkta gördüğü şeyleri adlandırmak ortak dikkat için günlük fırsatlar yaratır.

İşaret etmiyorsa bu tek başına otizm anlamına gelir mi?

Hayır. Tek bir davranışın varlığı veya yokluğu tek başına otizm ya da başka bir gelişimsel tanı koydurmaz. CDC kilometre taşı listeleri de standart gelişim taramasının yerine geçmez.

Daha anlamlı olan, çocuğun genel sosyal iletişimine bakmaktır: sana bakıyor mu, ilgisini paylaşıyor mu, jestler kullanıyor mu, ses veya kelimelerle iletişim kuruyor mu, söyleneni ne kadar anlıyor?

Birden fazla sosyal iletişim alanında belirgin ve sürekli kaygı varsa bunu çocuk doktoruyla paylaşmak uygundur.

Ne zaman destek almak gerekir?

18 aya yaklaşırken hiç jest kullanmaması, iletişim kurmak için çok az girişimde bulunması veya işaret etme, bakış paylaşımı ve ses/kelime kullanımında birlikte belirgin kaygı olması değerlendirme için neden olabilir.

Daha önce kullandığı bir jesti, kelimeyi veya sosyal iletişim davranışını belirgin biçimde kaybetmesi özellikle önemlidir. Kazanılmış beceri kaybında beklemek yerine sağlık profesyoneliyle görüşmek gerekir.

Ebeveynin güçlü ve devam eden kaygısı da önemlidir; tek bir kontrol listesi günlük yaşam gözlemlerinin yerini tutmaz.

Bugün ne yapabilirsin?

1
Çocuğun bir şeyi istediğinde nasıl iletişim kurduğunu ve yalnızca paylaşmak istediğinde davranışının nasıl değiştiğini gözlemle.
2
Onun baktığı veya işaret ettiği şeyi kısa cümlelerle adlandır ve sonra tepkisini bekle.
3
Kitap, pencere önü, park veya yemek zamanı gibi doğal anlarda sen de işaret ederek model ol.
4
Tek bir jesti test etmek yerine son birkaç haftadaki genel iletişim repertuvarına ve yeni jestlerin eklenip eklenmediğine bak.

Ne zaman destek almalısın?

Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını bebeğini takip eden uzmanla paylaş.

Daha önce kullandığı jest, kelime veya sosyal iletişim becerilerinin belirgin biçimde kaybolması
18 aya yaklaşırken hiç jest kullanmaması veya iletişim girişimlerinin çok sınırlı olması
İşaret etme, bakış paylaşımı, ses/kelime kullanımı ve sosyal etkileşim alanlarında birlikte belirgin kaygı bulunması
Ebeveynin sosyal iletişim gelişimi konusunda güçlü ve devam eden kaygısının olması

Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 6 Ekim 2026

Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.