Önce içini rahatlatan kısa cevap
19–24 ayda sınır koymak, çocuğu cezalandırmaktan çok güvenli davranışı tekrar tekrar öğretmektir. Kısa ve sakin cümleler, çevreyi güvenli hâle getirmek, tutarlı olmak ve yasaklanan davranışın yerine yapılabilecek güvenli bir alternatif göstermek bu yaş için daha uygundur.
Bu yazıda · 11 bölüm
Aklında kalsın
- Çocuk sınırı anlayabilir ama dürtüsünü her zaman durduramayabilir.
- Tehlikeli bir durumda önce güvenliği sağla, açıklamayı sonra yap.
- Az sayıda, kısa ve tutarlı sınır kullanmak sürekli yasak koymaktan daha anlaşılır olabilir.
- Fiziksel ceza, tehdit, utandırma ve bağırma önerilmez.
Bu yaşta sınır neden tekrar tekrar gerekir?
19–24 aylık çocuk neyin serbest neyin yasak olduğunu giderek daha iyi anlamaya başlar, ancak dürtü kontrolü hâlâ sınırlıdır.
Bu yüzden aynı sınırı birçok kez hatırlatman gerekebilir.
Bir kuralı tekrar ihlal etmesi seni dinlemediği veya bilerek karşı geldiği anlamına gelmez; bu yaşta sınırı bilmek ile davranışı her seferinde durdurabilmek aynı şey değildir.
Sınır cümlesi nasıl olmalı?
Kısa, net ve sakin cümleler kullanmak daha anlaşılırdır.
Örneğin “Sıcak, dokunmuyoruz”, “Yola çıkmana izin vermem” veya “Vurmana izin vermem” gibi ifadeler kullanabilirsin.
Uzun açıklamalar, tehditler veya peş peşe birçok kural bu yaşta çocuğun mesajı takip etmesini zorlaştırabilir.
Tehlikeli bir durumda önce ne yapmalısın?
Çocuk sıcak bir yüzeye uzanıyor, merdivene yöneliyor veya yola çıkmak üzereyse önce fiziksel güvenliği sağla.
Onu durdurmak, tehlikeli nesneyi kaldırmak veya güvenli alana almak açıklamadan önce gelir.
AAP, küçük çocuklarda tehlikeli veya çok cazip nesneleri erişimden kaldırarak sürekli “hayır” deme ihtiyacını azaltmayı önerir.
Sadece “hayır” demek yerine ne yapılabilir?
Yasaklanan davranışın yerine yapılabilecek bir şey göstermek çoğu zaman daha öğreticidir.
Örneğin duvara vuruyorsa “Topa vurabilirsin”, çekmeceyi karıştırıyorsa güvenli bir çekmece sunmak veya kırılacak bir nesne yerine oynayabileceği başka bir nesne vermek yardımcı olabilir.
AAP, küçük çocuklarda yönlendirme ve güvenli bir alternatif sunmayı uygun disiplin yöntemleri arasında sayar.
İki seçenek vermek işe yarar mı?
Küçük ve güvenli seçenekler çocuğun bağımsızlık ihtiyacını desteklerken sınırı korumana yardımcı olabilir.
Örneğin “Kırmızı bardak mı mavi bardak mı?” veya “Önce pijama mı diş mi?” gibi iki uygun seçenek sunabilirsin.
Seçenekler sınırın kendisini pazarlığa açmamalı; güvenlik konusunda yetişkin kararı net kalmalıdır.
Tutarlılık neden önemli?
Aynı temel kuralların bakım verenler arasında benzer şekilde uygulanması çocuğun ne bekleyeceğini anlamasını kolaylaştırır.
Her gün aynı durumda tamamen farklı tepki vermek sınırı öğrenmeyi zorlaştırabilir.
Tutarlılık sertlik anlamına gelmez; sakin, kısa ve benzer bir tepki vermek yeterlidir.
Ceza, bağırma veya utandırma gerekli mi?
Hayır. AAP fiziksel ceza, vurma, tokatlama, tehdit, aşağılama ve utandırmayı önermez.
Bu yaşta disiplinin amacı korkutmak değil, güvenli davranışı öğretmektir.
İstenen davranışı fark edip kısa ve somut biçimde övmek de öğretimin bir parçası olabilir: “Oyuncağı yere bıraktın, teşekkür ederim” gibi.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1Evde en sık tekrar ettiğin üç sınırı seç ve cümlelerini kısalt.
- 2Sürekli “hayır” demene neden olan tehlikeli veya cazip bir nesneyi erişimden kaldır.
- 3Bir yasak için önceden güvenli bir alternatif belirle.
- 4Evdeki diğer bakım verenlerle aynı temel sınır cümlelerini kullanmayı konuş.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını bebeğini takip eden uzmanla paylaş.
- Sınır koyma sırasında çocuğun kendine veya başkasına ciddi zarar verme riskinin sıklaşması
- Davranışların uzun süre boyunca günlük yaşamı belirgin biçimde aksatması
- Yoğun davranışlara daha önce kazanılmış dil, sosyal iletişim veya hareket becerilerinde kaybın eşlik etmesi
- Ebeveynin çocuğun davranışı veya gelişimi konusunda sürekli ve belirgin kaygı duyması
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – What’s the Best Way to Discipline My Child?
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – Top Tips for Surviving Tantrums
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
