12 Aylık Bebek Gece Neden Sık Uyanır? Uyanmaları Nasıl Yorumlayabilirsin?

Gece uyanması neden her zaman “uyku bozuldu” demek değildir?

Uyku, gece boyunca kesintisiz tek bir blok değildir.

Bebekler uyku döngüleri arasında kısaca uyanabilir. AAP'nin ebeveyn rehberlerinde de gece içinde uyanmanın bebeklerde görülebileceği ve bazı bebeklerin birkaç dakika içinde yeniden uykuya dönebileceği belirtilir.

Örneğin bebeğin gece kısa süre gözünü açıp döner, birkaç ses çıkarır ve yeniden uyursa sen bunu her zaman tam bir “gece uyanması” olarak bile fark etmeyebilirsin.

Başka bir gece ise ayağa kalkabilir, ağlayabilir ve seni çağırabilir.

Her iki durumda da uykudan kısa süreli çıkış vardır; ancak yeniden uykuya dönüş biçimi farklıdır.

Bu yüzden yalnızca:

“Gece üç kez uyandı.”

bilgisi, uykunun nasıl geçtiğini tek başına anlatmaz.

Birden sık uyanmaya başladıysa neye bakabilirsin?

Önce değişikliğin ne zaman başladığını düşün.

Örneğin daha önce gecede bir kez uyanırken son birkaç gecedir üç-dört kez uyanıyorsa aynı dönemde başka bir değişiklik olup olmadığına bakabilirsin.

Şunlar eşlik ediyor olabilir:

diş çıkarma nedeniyle rahatsızlık, - burun tıkanıklığı veya hastalık, - açlık, - odanın fazla sıcak ya da soğuk olması, - seyahat veya günlük rutinin değişmesi, - yeni motor beceriler, - ebeveynden ayrılmaya daha duyarlı olma.

NHS, 6–12 aylık bazı bebeklerde diş çıkarma rahatsızlığı veya açlığın gece uyanmasına neden olabileceğini belirtir. AAP de ilk yıllarda gece uyanma dönemlerinin gelip geçebileceğini ve bazen belirgin bir neden bulunamayabileceğini vurgular.

Buradaki amaç her uyanmada neden aramak değil.

Daha çok, yeni ve belirgin bir değişikliğin yanında başka neyin değiştiğini fark etmek.

“Diş çıkarıyor, kesin ondandır” diyebilir miyim?

Her zaman değil.

Diş çıkarma bazı gecelerde rahatsızlığı artırabilir. Ancak birkaç hafta süren bütün gece uyanmalarını yalnızca dişe bağlamak, başka bir etkeni gözden kaçırmana neden olabilir.

Örneğin bebeğin:

gündüz de huzursuz,

burnu tıkalı,

iştahı azalmış

ve geceleri sık uyanıyorsa tablo yalnızca diş çıkarma olmayabilir.

Tersi de mümkün.

Gündüz keyifli, beslenmesi olağan ve yalnızca birkaç gece daha huzursuzsa bu geçici bir dönem olabilir.

Tek bir açıklamaya tutunmak yerine bütün tabloya bakmak daha yararlıdır.

Açlıktan mı uyanıyor?

Bu sorunun cevabı bebeğin yaşına, büyümesine, gündüz beslenmesine ve bireysel ihtiyacına göre değişebilir.

NHS, 6–12 ay arasında bazı bebeklerde gece beslenmesinin artık gerekli olmayabileceğini, ancak bütün bebeklerin aynı olmadığını belirtir. AAP de sağlıklı büyüyen bebeklerde gece beslenmesi ihtiyacının zamanla azalabileceğini ancak bebeğin büyümesi ve beslenmesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.

Bu nedenle:

“12 aylık oldu, gece kesinlikle aç olamaz.”

demek de,

“Her uyandığında mutlaka açtır.”

demek de fazla kesin olur.

Örneğin gündüz öğünlerinin belirgin azaldığı bir gün gece daha fazla beslenmek istemesiyle, aylardır her uyanmada kısa süre emip hemen uykuya dönmesi aynı gözlem değildir.

Beslenme konusunu 16–20. rehberlerde ayrıca ele alacağız.

Uyanır uyanmaz yanına gitmeli misin?

Her aile ve her bebek için tek bir yöntem yoktur.

Bebeğin hafifçe kıpırdanıyor veya kısa sesler çıkarıyorsa bazen birkaç saniye bekleyip yeniden uykuya dönüp dönmediğini görebilirsin.

AAP, sağlıklı ve rahat görünen bazı bebeklerin gece uyandığında kısa bir süre içinde tekrar uykuya dönebileceğini belirtir.

Ancak bu:

“Ağlasa da yanına gitme.”

anlamına gelmez.

Ağlaması artıyorsa, hasta görünüyorsa, rahatsız olduğunu düşünüyorsan veya sana ihtiyaç duyuyorsa yanına gitmen doğaldır.

Amaç bebeğin ihtiyacını görmezden gelmek değil; her küçük hareketi tam uyanma olarak yorumlamadan önce ne olduğunu fark etmektir.

Yeniden uyumak için emmek, sallanmak veya yanında olmanı istemek kötü bir alışkanlık mı?

Bu davranışları tek başına “kötü alışkanlık” diye tanımlamak doğru olmaz.

Bebekler uykuya geçerken farklı desteklere alışabilir. AAP, dört aydan büyük bebeklerde her zaman tamamen uyuduktan sonra yatağa bırakılmanın bazı çocuklarda gece tekrar uykuya dönmeyi zorlaştırabileceğini belirtir.

Ama bu bilgi:

“Artık sallama.”

veya

“Gece emzirme.”

şeklinde herkese uygulanacak bir talimat değildir.

Örneğin bebeğin gecede bir kez emiyor ve ikiniz de bu düzenle rahat ediyorsanız sırf başkasının bebeği kendi kendine uyuyor diye bunu değiştirmek zorunda değilsin.

Buna karşılık her 30–40 dakikada bir aynı yardıma ihtiyaç duyuyor ve bu durum bebeğin veya ailenin uykusunu belirgin biçimde etkiliyorsa düzeni doktorunla konuşmak veya uyku rutinini yeniden değerlendirmek anlamlı olabilir.

Ayrılık kaygısı gece uyanmalarını etkileyebilir mi?

Evet, bazı bebeklerde etkileyebilir.

İlk yaşa yaklaşırken ve sonrasında bebeğin senin odadan ayrılmana daha fazla tepki vermeye başlayabilir. AAP, bu dönemde ayrılık kaygısının gece uyanmalarına eşlik edebileceğini belirtir.

Örneğin gündüz seni odadan çıktığında takip etmeye başlayan bebeğin gece uyandığında da seni yanında görmek isteyebilir.

Bu durumda gece uyanmasını yalnızca:

“Uyumayı unuttu.”

şeklinde düşünmek yerine gelişimsel değişimlerin de uyku davranışını etkileyebileceğini aklında tutabilirsin.

Gündüz uykuları gece uyanmalarını etkiler mi?

Etkileyebilir; ancak ilişki her zaman “gündüz çok uyudu, gece uyumadı” kadar basit değildir.

Önce toplam uykuya ve günlük düzene bak.

Bebeğin gündüz çok geç saatte uzun bir uyku yaptıysa gece uykuya geçişi etkilenebilir.

Ama gündüz uykularını fazla kısaltmak da bebeğin akşama çok yorgun girmesine neden olabilir.

Bu yüzden 14. rehberde konuştuğumuz gibi gündüz uykularını yalnızca geceyi düzeltmek amacıyla hızlıca azaltmak yerine birkaç günlük örüntüyü izlemek daha anlamlıdır.

Gece uyanınca ışığı açmak veya oyun oynamak sorun olur mu?

Gece bakımını mümkün olduğunca sakin tutmak uykuya yeniden geçişi kolaylaştırabilir.

AAP, gece besleme veya bakım sırasında ortamı sakin tutmayı, ışığı düşük kullanmayı ve bebeği gereksiz yere uyarmamayı önerir.

Örneğin gece altını değiştirmen gerekiyorsa bunu parlak ışık altında uzun bir sohbet ve oyun saatine çevirmeden yapabilirsin.

Amaç bebeği “eğitmek” değil.

Gece ile gündüz arasındaki farkı destekleyen sakin bir ortam oluşturmaktır.

Her gece kaç kez uyanması normal?

Bu soruya bütün 12 aylık çocuklar için geçerli tek bir sayı vermek doğru olmaz.

Bir çocuk hiç yardım istemeden kısa uyanmalar yaşayabilir.

Başka bir çocuk bir veya birkaç kez seni çağırabilir.

Önemli olan yalnızca sayı değil:

uyanmaların süresi, - yeniden uykuya dönmenin ne kadar zor olduğu, - toplam uyku süresi, - gündüz hâli, - bunun yeni bir değişiklik olup olmadığı

gibi ayrıntılardır.

Bu yüzden “12 aylık bebek gecede en fazla iki kez uyanmalı” gibi kesin bir sınır kullanma.

Güvenli uyku kuralları gece uyanmalarında da değişir mi? Hayır. Yorgun gecelerde bebeği hızlıca sakinleştirmek isterken güvenli uyku kurallarını korumak özellikle önemlidir. CDC ve AAP, bir yaşından küçük bebeklerin her uyku için sırtüstü, düz ve sert bir yüzeye yatırılmasını; uyku alanında yastık, gevşek battaniye ve benzeri yumuşak materyaller bulunmamasını önerir. Özellikle çok yorgunsan bebeği beslerken koltukta veya kanepede uyuyakalma riskine dikkat et. Gece uyanmalarını azaltmaya çalışmak güvenli uyku önerilerinin önüne geçmemeli. Ne zaman doktoruna danışmalısın? Bir dönem gece daha sık uyanmak tek başına hastalık anlamına gelmez.

Ancak uyanmalar uzun sürüyorsa, bebeğinin veya ailenin uykusunu belirgin biçimde etkiliyorsa bunu rutin kontrolünde doktoruyla konuşabilirsin. Özellikle: gece uyanmalarına düzenli ve yüksek sesli horlama eşlik ediyorsa, - nefes almakta zorlanıyor gibi görünüyorsa, - uykuda solunumunda duraklamalar fark ediyorsan, - yeni başlayan uyanmalara ateş, ağrı, kusma veya belirgin hastalık belirtileri eşlik ediyorsa, - bebeğinin gündüz hâli belirgin biçimde değişmişse, - yeterli beslenme veya kilo alımı konusunda kaygın varsa doktoruna danış. AAP, gece uyanmaları, horlama ve ağır/zor nefes almayı çocuklarda konuşulması gereken uyku sorunları arasında sayar.

Bebeğinin nefes almakta belirgin zorlanması, morarması veya olağan şekilde uyandırılamaması gibi bir durum varsa rutin randevuyu bekleme; acil tıbbi yardım al.

Bugün ne yapabilirsin? Birkaç gece boyunca yalnızca kaç kez uyandığını değil, ne zaman uyandığını ve nasıl yeniden uyuduğunu da gözlemle. Yeni başlayan uyanmalar varsa aynı günlerde hastalık, diş rahatsızlığı, rutin veya gündüz uykularında değişiklik olup olmadığına bak. Gece bakımında ışığı ve uyarıyı düşük tut; her küçük kıpırdanmayı tam uyanma olarak yorumlama. Tek bir nedeni kesin kabul edip bütün düzeni bir gecede değiştirme.