Bebeklerde İşaret Etme: İstemek ve İlgiyi Paylaşmak

İstemek için işaret etme nasıl görünür?

Bebeğin ulaşamadığı bir oyuncağa veya bardağına işaret edip sana bakabilir, ses çıkarabilir ya da verilmesini bekleyebilir. Burada amacı nesneye ulaşmak veya senden yardım almaktır. CDC, istemek veya yardım almak için işaret etmeyi çoğu çocuğun 15 aya kadar gösterdiği beceriler arasında sayar.

Örneğin raftaki oyuncağını gösterirse “Oyuncağını istiyorsun” diyerek karşılık verebilirsin. Güvenliyse ona verebilir; uygun değilse kısa bir açıklamayla başka bir seçenek sunabilirsin. İsteğini anlamış olman, her istediğini vermen gerektiği anlamına gelmez. İşaret edene kadar ihtiyaç duyduğu bir şeyi bekletmene de gerek yok.

İlgiyi paylaşmak için işaret etme nasıl görünür?

Bebeğin pencereden geçen bir otobüsü veya bir kuşu gösterdiğinde onu eline almak istemiyor olabilir; senin de fark etmeni istiyor olabilir. Gösterdiği şeye bakıp “Evet, kuş uçuyor” diyerek ilgisine katılabilirsin. CDC, ilginç bir şeyi başkasına göstermek için işaret etmeyi çoğu çocuğun 18 aya kadar gösterdiği beceriler arasında sayar.

Bir nesneye veya olaya birlikte yönelip bu ilgiyi paylaşmaya ortak dikkat denir. Bebeğin nesneyle senin arasında bakışını değiştirmesi bunun örneklerinden biridir. Ancak her işarette aynı bakış sırasını yapmasını bekleme; tek bir anı iletişiminin tamamı gibi yorumlama.

Bu iki amaç günlük yaşamda birbirine karışabilir. Oyuncağını hem almak hem sana göstermek isteyebilir. Amacını kesin biçimde sınıflandırmak yerine bakışını, sesini, jestini ve verdiğin karşılığa tepkisini birlikte gözle.

Uzanma, gösterme ve işaret etme aynı mı?

Bir nesneye elini uzatmak, nesneyi sana getirip göstermek ve parmağıyla yön belirtmek farklı davranışlardır; hepsi iletişime katılabilir. Yalnızca bir nesneye dokunması da mutlaka sana bir mesaj verdiğini göstermez. O anın bağlamı önemlidir.

Sen bir kuşu işaret ettiğinde kuşa bakması, senin yönlendirdiğin dikkati takip etmesidir. Kuşu kendisi göstererek seni ona yöneltmesi ise paylaşımı başlatmasıdır. Birini gördüğünde diğerini de mutlaka yapabildiğini varsayma. Parmak biçimini kusursuzlaştırmaya çalışmak yerine günlük iletişimini gözle; işaret etmeyle ilgili kaygın varsa diğer jestlerini de doktoruna anlat.

Günlük yaşamda nasıl destek olabilirsin?

Bebeğinin ilgisini takip ederek başlayabilirsin. Bakışını çevirdiği nesneyi kısa bir cümleyle adlandır. Sen de dışarıda gördüğünüz bir şeyi işaret edip “Bak, kedi” diyebilirsin. Kitapta ilgilendiği resme dokunarak adını söyleyebilir, sonra karşılık vermesi için bekleyebilirsin.

İki güvenli oyuncak arasında seçim fırsatı da sunabilirsin. “Hangisini istiyorsun?” diye sorup bakmasını, uzanmasını, sesini veya işaretini karşıla. Cevabı yalnızca işaret parmağıyla vermesini şart koşma. Elini tutup parmağını zorla şekillendirme veya iletişimi art arda sorulan bir teste dönüştürme.

Örneğin kitapta köpeğe baktığında “Köpek” deyip biraz bekleyebilirsin. Parmağıyla dokunursa karşılık ver; yalnızca bakarsa da birlikte resme bakmayı sürdürebilirsiniz. Amaç o sayfada belirli sayıda işaret yaptırmak değildir.

Ne zaman doktoruna danışmalısın?

15 aylıkken istemek veya yardım almak için işaret etmiyorsa, 18 aylıkken ilgisini paylaşmak için işaret etmiyorsa doktoruyla görüş. Daha erken dönemde de iletişimiyle ilgili kaygın varsa bu yaşları bekleme. Adına tepki, sesler, diğer jestler ve seninle etkileşimi gibi gözlemlerini birlikte paylaşabilirsin.

İşaret etmemesi tek başına belirli bir tanı koydurmaz; işaret etmesi de bütün gelişim kaygılarını dışlamaz. Değerlendirme iletişimin farklı yönlerini birlikte ele alır. Daha önce kullandığı bir jesti veya iletişim davranışını kaybetmişse görüşmeyi erteleme.