19–24 Aylık Çocukta Gelişimsel Kırmızı Bayraklar Nelerdir?

“Kırmızı bayrak” ne anlama gelir?

Gelişimde kırmızı bayrak, tek başına tanı koyan bir belirti değildir. Çocuğun daha ayrıntılı değerlendirilmesinin yararlı olabileceğini düşündüren bir işarettir.

19–24 ayda çocuklar becerileri aynı sırada veya aynı hızda kazanmaz. Bu yüzden tek bir beceriyi “var/yok” diye değerlendirmek yerine dil, sosyal iletişim, oyun, hareket ve günlük yaşam becerilerinin birlikte nasıl ilerlediğine bakmak gerekir.

En önemli uyarılardan biri: beceri kaybı

Daha önce kullandığı bir kelimeyi artık kullanmaması, daha önce yaptığı bir jestin kaybolması, sosyal ilgisinin belirgin azalması veya kazanılmış bir motor beceriyi kaybetmesi önemlidir.

CDC, çocuğun daha önce sahip olduğu bir beceriyi kaybetmesi halinde beklemeden sağlık profesyoneliyle görüşülmesini öneriyor. Beceri kaybı, henüz ortaya çıkmamış bir beceriden farklı değerlendirilir.

Dil, iletişim ve sosyal etkileşimde nelere dikkat etmelisin?

CDC'nin 2 yaş gelişim örnekleri arasında en az iki kelimeyi birlikte söyleme, kitapta sorulan bir şeyi gösterme, en az iki vücut bölümünü işaret etme ve yalnız el sallama ya da işaret etmenin ötesinde başka jestler kullanma yer alır.

24 aya yaklaşan bir çocuk bu alanların birkaçında belirgin biçimde zorlanıyorsa veya iletişim girişimleri çok sınırlıysa bunu doktorla konuşmak uygundur. Ancak tek bir becerinin eksikliği tek başına tanı anlamına gelmez.

Çocuğun çevresindeki kişilere verdiği tepkilerde belirgin azalma, ortak dikkat kurmakta belirgin güçlük veya daha önce olan sosyal davranışların kaybolması değerlendirme gerektirebilir.

CDC'nin 2 yaş listesinde başka birinin üzgün olduğunu fark etme ve yeni bir durumda bakım verenin yüzüne bakma gibi sosyal-duygusal örnekler bulunur. Bunlar da tek başına tanı ölçütü değil, genel gelişim örüntüsünü anlamaya yardımcı olan işaretlerdir.

Hareket gelişiminde hangi durumlar önemlidir?

CDC 2 yaş gelişim örnekleri arasında koşmayı, topa vurmayı, birkaç basamağı yürümeyi ve kaşıkla yemeyi sayar. Bu becerilerin hepsinin aynı anda ve aynı kalitede olması beklenmez.

Ancak çocuğun hareketleri belirgin biçimde tek taraflıysa, bir bacağını sürekli sürüklüyorsa, belirgin sertlik veya gevşeklik varsa ya da daha önce yapabildiği bir motor beceriyi kaybetmişse çocuk doktoruyla görüşmek gerekir.

Gelişimde belirgin duraklama ne zaman önemlidir?

Bazı dönemlerde yeni beceriler daha yavaş gelebilir. Fakat aylar boyunca dil, oyun, hareket veya günlük yaşam becerilerinde hiç yeni ilerleme görünmüyorsa ve bu durum ebeveyni belirgin biçimde düşündürüyorsa değerlendirme istemek uygundur.

Burada amaç çocuğu başka çocuklarla yarıştırmak değil; kendi gelişim çizgisinde ilerleme olup olmadığına bakmaktır.

Tek bir beceri neden tanı koydurmaz?

CDC gelişim listeleri, belirli yaşlarda çoğu çocuğun yaptığı becerileri gösterir; bunlar tanı araçları değildir. CDC ayrıca bu listelerin standardize ve doğrulanmış gelişim tarama araçlarının yerine geçmediğini açıkça belirtiyor.

Örneğin 24 ayda henüz koşmamak veya iki kelimeyi birlikte söylememek değerlendirme konuşmasını başlatabilir; ancak yalnız bu tek bulgu üzerinden gelişimsel tanı konmaz.

Senin kaygın da önemli bir veridir

Çocuğunu her gün gördüğün için davranışındaki küçük değişiklikleri çoğu zaman ilk sen fark edersin. CDC, ebeveynin herhangi bir gelişim kaygısı varsa bunu doktorla paylaşmasını öneriyor.

“Bir şey tam olarak farklı ama ne olduğunu anlatamıyorum” hissi bile konuşmaya değer olabilir. Değerlendirme istemek, çocuğa etiket koymak anlamına gelmez.

Ne zaman çocuk doktoruyla konuşmalısın?

Daha önce kazanılmış bir beceri kaybolduysa, iletişim veya hareket gelişimi konusunda belirgin kaygın varsa ya da gelişimin genel olarak ilerlemediğini düşünüyorsan rutin kontrol tarihini beklemek gerekmez.

Çocuk doktoru gerekirse standardize gelişim taraması yapabilir veya daha ayrıntılı değerlendirme için ilgili uzmana yönlendirebilir.