Önce içini rahatlatan kısa cevap
19–24 ayda büyümeyi değerlendirirken tek bir kilo veya boy değerinden çok, ölçümlerin zaman içinde aynı büyüme eğrisi üzerindeki gidişi önemlidir. 2 yaşına kadar WHO büyüme standartlarında yaşa göre kilo, yaşa göre uzunluk ve uzunluğa göre kilo gibi ölçümler izlenir; 2 yaştan sonra büyüme değerlendirmesinde kullanılan grafikler değişebilir.
Bu yazıda · 12 bölüm
Aklında kalsın
- Tek bir ölçüm çocuğun büyümesi hakkında tek başına yeterli bilgi vermez; zaman içindeki eğilim daha önemlidir.
- CDC, doğumdan 2 yaşa kadar WHO büyüme standartlarının kullanılmasını önerir.
- 2 yaşından önce büyüme değerlendirmesinde yaşa göre kilo, yaşa göre uzunluk ve uzunluğa göre kilo grafiklerinden yararlanılır.
- Büyüme eğrisinde belirgin ve kalıcı yön değişiklikleri varsa çocuk doktoruyla değerlendirmek uygundur.
Kilo ve boy takibinde en önemli şey nedir?
19–24 aylık çocuklarda büyümeyi değerlendirirken yalnızca tek bir kilo veya boy değerine bakmak yeterli değildir.
Çocuğun ölçümlerinin zaman içinde nasıl ilerlediği ve kendi büyüme eğrisini nasıl takip ettiği daha anlamlıdır.
CDC büyüme grafiklerinin tek başına tanı koymak için değil, çocuğun genel sağlık değerlendirmesinin bir parçası olarak kullanılması gerektiğini belirtir.
2 yaşına kadar hangi büyüme eğrileri kullanılır?
CDC, doğumdan 2 yaşına kadar WHO Çocuk Büyüme Standartlarının kullanılmasını önerir.
Bu grafiklerde kız ve erkek çocuklar için yaşa göre kilo, yaşa göre uzunluk ve uzunluğa göre kilo ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Baş çevresi de 2 yaşına kadar kullanılan büyüme grafiklerinden biridir ve çocuk doktoru gerekli kontrollerde bunu da izleyebilir.
Persentil ne anlama gelir?
Persentil, çocuğun ölçümünün aynı yaş ve cinsiyetteki çocukların dağılımı içindeki konumunu göstermeye yardımcı olur.
Örneğin tek başına daha düşük veya daha yüksek bir persentilde olmak mutlaka bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Asıl önemli olan çocuğun büyüme düzeninin zaman içinde nasıl ilerlediği, ölçümlerin birbiriyle uyumu ve genel sağlık durumudur.
Boy mu, uzunluk mu ölçülür?
2 yaşından küçük çocuklarda standart büyüme değerlendirmesinde genellikle yatarak uzunluk ölçümü kullanılır.
WHO büyüme standartlarında doğumdan 2 yaşına kadar uzunluğa göre değerlendirme için ayrı grafikler bulunur.
2 yaşından sonra ayakta boy ölçümüne geçildiğinde kullanılan büyüme grafikleri ve ölçüm yöntemi de değişebilir.
Kilo ne sıklıkla ölçülmeli, iştah azalması nasıl yorumlanmalı?
Sağlıklı bir çocuğu her gün veya çok sık tartmak genellikle gerekli değildir.
Büyüme takibi rutin çocuk sağlığı kontrollerinde düzenli ölçümlerle yapılır.
Evde ölçüm yapıyorsan aynı tartı, benzer kıyafet koşulları ve mümkün olduğunca benzer zamanlarda ölçüm yapmak karşılaştırmayı daha anlamlı hâle getirebilir.
İkinci yaşa yaklaşırken büyüme hızı bebeklik dönemine göre yavaşlayabilir ve iştah günler arasında belirgin değişiklik gösterebilir.
Bir gün az, başka bir gün daha fazla yemek tek başına büyüme problemi anlamına gelmez.
Bu nedenle tek öğün veya birkaç günlük iştah değişiminden çok büyüme eğrisi, enerji düzeyi ve genel beslenme düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
Kilo ile boy birlikte neden değerlendirilir?
Kilonun yalnızca yaşa göre değerlendirilmesi büyümenin bütününü göstermeyebilir.
WHO doğumdan 2 yaşına kadar uzunluğa göre kilo grafiklerini de kullanır; böylece çocuğun kilosu vücut uzunluğuyla birlikte değerlendirilebilir.
Bu yaklaşım çocuğun büyüme düzenini tek bir sayıdan daha anlamlı şekilde yorumlamaya yardımcı olur.
2 yaşından sonra ne değişir?
CDC, 2 yaşından itibaren WHO grafiklerinden CDC büyüme grafiklerine geçilmesini önerir.
Bu dönemde ayakta boy ölçümü kullanılır ve yaşa göre boy, yaşa göre kilo ile yaşa göre beden kitle indeksi gibi değerlendirmeler yapılabilir.
Grafik değişimi nedeniyle 2 yaş civarında persentil değerlerinde küçük farklılıklar görülebilir; çocuk doktoru bu geçişi büyümenin bütünü içinde yorumlar.
Ne zaman çocuk doktoruyla görüşmek gerekir?
Büyüme eğrisinde belirgin ve kalıcı bir yön değişikliği fark edilirse değerlendirme uygun olur.
Kilo kaybı, uzun süre kilo alamama, büyümenin belirgin yavaşlaması veya beslenmenin günlük yaşamı ciddi biçimde etkilemesi çocuk doktoruyla görüşmek için neden olabilir.
Büyüme grafikleri tek başına tanı koymaz; ölçümlerin doğruluğu, çocuğun geçmiş büyüme düzeni, beslenmesi ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1Çocuğunun son birkaç kilo ve boy ölçümünü tarihleriyle birlikte sakla.
- 2Tek bir persentil değerine odaklanmak yerine ölçümlerin zaman içindeki yönünü takip et.
- 3Evde ölçüm yapıyorsan mümkün olduğunca aynı yöntem ve benzer koşulları kullan.
- 4Bir sonraki çocuk sağlığı kontrolünde ölçümlerin büyüme eğrisi üzerindeki gidişini doktoruyla birlikte değerlendirebilirsin.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını bebeğini takip eden uzmanla paylaş.
- Belirgin veya açıklanamayan kilo kaybı
- Uzun süre kilo alamama ya da büyümenin belirgin yavaşlaması
- Büyüme eğrisinde belirgin ve kalıcı yön değişikliği
- Beslenmenin günlük yaşamı belirgin şekilde bozması veya çocuğun sürekli çok az yemesi
- Büyüme değişikliğine halsizlik, tekrarlayan kusma, uzun süren ishal veya başka belirgin belirtilerin eşlik etmesi
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — CDC – Growth Charts
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — CDC – Using WHO Growth Standard Charts
- World Health Organization (WHO) — Child Growth Standards: Length/Height-for-Age
- World Health Organization (WHO) — Child Growth Standards: Weight-for-Length/Height
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
