13–18 Aylık Çocukta Kabızlık Nasıl Anlaşılır?

Kabızlık yalnız seyrek kaka yapmak mıdır?

Hayır. Bazı çocuklar her gün, bazıları daha seyrek kaka yapabilir. NIDDK, çocuklarda normal dışkılama sıklığının kişiden kişiye değişebildiğini; kabızlığın yalnız sıklıkla değil dışkının sert, kuru, topaklı olması veya zor ve ağrılı çıkmasıyla da tanımlandığını belirtir.

Bu nedenle iki gün kaka yapmamak tek başına kabızlık anlamına gelmeyebilir. Çocuğun kendi düzeninden belirgin sapma, dışkının kıvamı ve kaka yaparken yaşadığı güçlük birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi dışkı görünümü kabızlığı düşündürür?

Sert, kuru, iri veya küçük taş parçaları gibi dışkı kabızlıkla uyumludur. Dışkının çıkarken acıtması, çocuğun ağlaması veya çok zorlanması da önemli bir ipucudur.

AAP/HealthyChildren, kaka kıvamının sıklıktan daha anlamlı olabileceğini vurgular. Yumuşak ve rahat çıkan dışkı, her gün yapılmasa bile tek başına sorun göstermeyebilir.

Büyük ve sert dışkı makat çevresinde küçük çatlaklara yol açabilir; bu da kaka sırasında ağrı ve az miktarda parlak kırmızı kan görülmesine neden olabilir.

Kaka tutma davranışı nasıl görünür?

Çocuk kaka yapmamak için bacaklarını sıkabilir, parmak ucuna kalkabilir, kalçasını kasabilir, bir köşeye çekilebilir veya tuhaf görünen gerilme hareketleri yapabilir. Bunlar bazen ebeveyne kaka yapmaya çalışıyormuş gibi görünse de aslında tutma davranışı olabilir.

NIDDK, ağrılı bir dışkılama deneyiminin çocuğun sonraki kakayı ertelemesine yol açabileceğini belirtir. Dışkı bağırsakta daha uzun kaldıkça su kaybedip sertleşebilir ve ağrı–tutma döngüsü güçlenebilir.

Beslenme ve sıvı düzeni ne kadar etkili?

Yetersiz sıvı alımı ve liften fakir beslenme kabızlığa katkıda bulunabilir. Meyve, sebze, baklagil ve çeşitli tahıllar doğal lif kaynaklarıdır; gün içinde suya erişim de genel bağırsak düzenini destekler.

CDC küçük çocuklarda meyve, sebze, tam tahıl ve farklı protein kaynaklarının yer aldığı çeşitli beslenmeyi teşvik eder.

Ancak yalnız daha fazla su içirmek veya tek bir yiyeceği artırmak her kabızlığı çözmez. Kabızlık belirgin veya tekrarlayıcıysa altta yatan durumu değerlendirmek gerekir.

Süt kabızlık yapar mı?

Süt tek başına her çocukta kabızlığın nedeni değildir. Ancak çok sık süt içmek, bazı çocuklarda diğer yiyecekleri ve lif kaynaklarını daha az tüketmeye yol açabilir.

Bu nedenle değerlendirmede yalnız 'süt içiyor mu?' değil, gün boyunca ne kadar çeşitli beslendiği, su içip içmediği ve büyümesinin nasıl seyrettiği birlikte düşünülmelidir.

İnek sütü proteini alerjisi veya özel beslenme gereksinimi olan çocuklarda ise genel öneriler kişisel sağlık planının yerini tutmaz.

Kabızlık çocuğun genel hâlini etkileyebilir mi?

Evet. Kabız olan çocukta karın şişkinliği, iştah azalması veya kaka öncesi huzursuzluk görülebilir. Bazı çocuklarda sert dışkının çevresinden daha sulu kaka sızması da olabilir ve bu durum ishal sanılabilir.

AAP/HealthyChildren ve NIDDK, uzun süren dışkı tutmanın dışkı birikimine ve taşma şeklinde sulu dışkıya yol açabileceğini belirtir.

Tek bir huzursuzluk günü kabızlık tanısı koydurmaz; dışkı kıvamı, ağrı, tutma davranışı ve genel gidiş birlikte anlam kazanır.

Evde ne yapılmamalı?

Çocuğa kendi kendine laksatif, fitil, lavman, bitkisel ürün veya takviye başlamak uygun değildir. AAP, reçetesiz ürünler dahil kabızlık tedavisinde ilaçların çocuk doktoruyla konuşularak kullanılmasını önerir.

Bu yaşta tuvalet eğitimini zorlamak veya uzun süre lazımlıkta oturtmak da gerekli değildir. Ağrı yaşayan bir çocuğa baskı yapmak tutma davranışını artırabilir.

Amaç çocuğu suçlamadan, sakin ve düzenli bir beslenme-sıvı ortamı sağlamaktır.

Ne zaman çocuk doktoruna başvurmak gerekir?

Kabızlık belirtileri iki haftadan uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa veya evdeki temel beslenme-sıvı düzenlemelerine rağmen devam ediyorsa çocuk doktoruyla görüşmek uygun olur.

NIDDK; makattan kanama veya dışkıda kan, sürekli karın ağrısı, belirgin şişkinlik, kusma ve kilo kaybı eşlik ediyorsa daha hızlı değerlendirme önerir.

Çocuğun genel hâli belirgin bozuluyorsa, sıvı alamıyorsa veya ebeveyn olarak güçlü bir endişen varsa süre beklemeden sağlık desteği almak daha güvenlidir.