10–12 Aylık Bebekte Kabızlık Nasıl Anlaşılır?

Kabızlık yalnızca seyrek kaka yapmak değildir

Bebeğin bir gün kaka yapmadığında ya da kendi alıştığın düzenden daha seyrek yaptığında hemen kabız olduğunu düşünmen gerekmeyebilir. Amerikan Pediatri Akademisi’nin ebeveyn kaynağı, bebeklerde kaka sayısının doğal olarak değişebildiğini; kabızlık düşünürken dışkının olağandışı sert olması, çıkarırken zorlanma ve bebeğin normal düzenindeki belirgin değişiklik gibi işaretlere birlikte bakılmasını önerir.

Pratikte iki bebek aynı sıklıkta kaka yapıp farklı deneyim yaşayabilir. Biri iki günde bir yumuşak ve rahat kaka yaparken diğeri her gün küçük, kuru ve çıkarması ağrılı parçalar yapabilir. İkinci tablo kabızlıkla daha uyumludur. Bu yüzden takvimden önce bezdeki kıvama ve bebeğinin kaka yaparken nasıl göründüğüne bak.

Hangi kaka ve davranışlar kabızlığı düşündürebilir?

Sert, kuru, küçük topaklar hâlindeki dışkı; normalden belirgin daha sert ve büyük bir kaka; kakayı çıkarırken ağlama veya belirgin huzursuzluk kabızlıkla uyumlu olabilir. Bebeğinin uzun süre ıkınıp yine de kaka çıkaramaması ya da dışkılama sırasında zorlandığının açıkça görülmesi de tabloyu anlamana yardımcı olur.

Ikınma tek başına yeterli değildir. Bebekler karın ve pelvik kaslarını kullanmayı hâlâ öğrenirken yüzleri kızarabilir, ses çıkarabilir ve kısa süre zorlanabilir. Sonunda yumuşak bir kaka çıkıyorsa bu görüntü her zaman kabızlık anlamına gelmez. Önemli olan ıkınmanın yanında dışkının sertliği, ağrı ve bebeğinin kendi düzenindeki değişimin bulunup bulunmadığıdır.

Sert kaka bazen makat çevresinde küçük bir çatlağa ve dışkının yüzeyinde parlak kırmızı kana yol açabilir. Kanın nedeni her zaman kabızlık değildir; bebeğinin kakasında kan görürsen bunu çocuk doktoruyla konuşmak gerekir.

Ek gıdalar arttıkça kaka neden değişebilir?

10–12 ay dönemi beslenmenin hızla çeşitlendiği bir dönemdir. Bebeğin farklı meyve, sebze, tahıl, baklagil ve protein kaynaklarını daha sık yemeye başladıkça kaka sıklığı ve kıvamı da önceki aylardan farklılaşabilir. Bu değişiklik tek başına hastalık işareti değildir; yeni örüntüyü birkaç gün içinde genel hâliyle birlikte değerlendirmek daha anlamlıdır.

Sıvı düzeni de bu dönemde değişir. CDC, 6–12 aylık bebeklerde anne sütü veya formülün beslenmenin önemli bir parçası olmaya devam ettiğini ve suyun ek olarak sunulabileceğini belirtir. Ancak bebeğine sabit bir su hedefini zorla içirmek kabızlığın tedavisi değildir. Hava, yediği yiyecekler ve aldığı süt miktarı gibi etkenler günlük ihtiyacı değiştirebilir.

Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllar gibi doğal lif kaynaklarını yaşına uygun biçimde sunmak genel olarak sağlıklı beslenmenin parçasıdır. Bebeğinin tabağını yalnız pirinç, ekmek veya birkaç sevdiği yiyecekle sınırlamak yerine farklı bitkisel besinlere yer vermek, dışkının kıvamını destekleyen daha dengeli bir yaklaşım sağlar.

Evde neyi değiştirmek, neyi kendi başına denememek gerekir?

İlk adım, bebeğinin olağan beslenmesine ve birkaç günlük kaka örüntüsüne bakmaktır. Yaşına uygun yumuşak sebzeler, armut veya şeftali gibi meyveler, iyi pişmiş baklagiller ve farklı tahıllar öğünlerde yer alabilir. Bebeğin 6–12 ay arasındaysa anne sütü veya formülü sırf kabız göründü diye azaltmak ya da sulandırmak doğru değildir.

Kabızlığı hızlı çözmek için fitil, müshil, lavman veya benzeri ürünleri kendi başına başlatma. Amerikan Pediatri Akademisi çocuklarda kabızlık tedavilerinin doktorla konuşulmasını önerir. Aynı şekilde meyve suyunu bir tedavi dozu gibi planlama; CDC, 12 aydan küçük çocuklarda meyve suyunu rutin içecek olarak önermiyor.

Karına bastırmak, makatı termometre veya başka bir cisimle uyarmak ya da sabun benzeri yöntemler kullanmak güvenli bir rutin değildir. Evdeki yaklaşımın amacı bebeği zorla kaka yaptırmak değil; beslenme ve sıvı düzenini gözden geçirip, sorun sürüyorsa uygun sağlık desteğine geçmektir.

Ne zaman çocuk doktoruyla konuşmalısın?

Kabızlık birkaç gün içinde düzelmiyor, tekrar tekrar oluyorsa veya bebeğinin yemek yemesini, uykusunu ya da genel rahatlığını belirgin etkiliyorsa çocuk doktoruyla görüşmek iyi olur. Özellikle sert dışkıyla birlikte kan görmen, bebeğinin belirgin ağrı yaşaması veya sorunun giderek kötüleşmesi daha erken değerlendirmeyi gerektirir.

NIDDK; kabızlığa makattan kanama veya dışkıda kan, belirgin karın şişliği, sürekli karın ağrısı, kusma ya da kilo kaybı eşlik ettiğinde çocuğun hızlı değerlendirilmesini önerir. Bebeğinde bu belirtilerden biri varsa yalnız beslenme değişikliği deneyerek bekleme.

Bebeğin genel olarak iyi görünmüyor, sıvı alamıyor veya tekrarlayan kusması varsa bunu yalnızca kabızlığa bağlama. Kabızlık bazen başka bir soruna eşlik edebilir; bu durumda belirtilerin bütünü sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.