13–18 Aylık Çocukta İshal Ne Zaman Tehlikelidir?

İshal nasıl anlaşılır?

WHO ishali günde üç veya daha fazla gevşek ya da sulu dışkılama veya kişinin normalinden belirgin daha sık sulu dışkılaması olarak tanımlar. Bu nedenle tek bir yumuşak kaka ya da yalnız dışkı sayısındaki küçük değişiklik tek başına ishal anlamına gelmez.

13–18 ayda beslenme çeşitliliği arttığı için kaka kıvamı gün gün değişebilir. Asıl önemli olan çocuğun kendi normaline göre belirgin sululuk ve sıklık artışının olup olmadığıdır.

İshalde asıl tehlike nedir?

İshal sırasında su ve elektrolit kaybı olur. WHO, ishalin en ciddi tehdidinin dehidratasyon olduğunu belirtir.

Küçük çocuklarda sıvı kaybı yetişkinlere göre daha hızlı sorun hâline gelebilir. Bu nedenle dışkı sayısından çok çocuğun içip içemediği, idrarının azalıp azalmadığı ve genel hâlinin nasıl olduğu önemlidir.

Susuzluk belirtileri nelerdir?

Belirgin az idrar, daha az ıslak bez, ağız kuruluğu, gözyaşında azalma, çökük göz görünümü, aşırı susama, belirgin halsizlik veya uykuya meyil dehidratasyon belirtisi olabilir.

WHO ağır dehidratasyonda letarji veya bilinç değişikliği, çökük gözler ve sıvı içememe ya da çok kötü içme gibi işaretlere dikkat çeker.

Bu belirtilerden biri bile belirginse özellikle küçük çocukta değerlendirmeyi geciktirmemek daha güvenlidir.

Kanlı dışkı neden önemlidir?

WHO, dışkıda kan görülmesini değerlendirme gerektiren önemli bir bulgu olarak ele alır. Kanlı ishal bazı bağırsak enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilir ve evde yalnızca bekleyerek izlenmemelidir.

Parlak kırmızı çok küçük çizgiler bazen makat çevresindeki tahriş veya çatlakla ilişkili olabilir; yine de ishalle birlikte kan görülüyorsa çocuk doktoruyla görüşmek uygundur.

Kusma eşlik ediyorsa neye dikkat edilmeli?

İshal ve kusma birlikte olduğunda sıvı kaybı daha hızlı gelişebilir. Çocuk verdiğin sıvıyı sürekli çıkarıyor, hiçbir şeyi tutamıyor veya içmeyi reddediyorsa susuzluk riski artar.

NHS, küçük çocukta sürekli kusma nedeniyle sıvı tutulamamasını acil değerlendirme gerektirebilecek bir durum olarak belirtir.

Tek bir kusma ile tekrarlayan ve sıvı alımını engelleyen kusmayı birbirinden ayırmak önemlidir.

Beslenme ve emzirme sürdürülmeli mi?

WHO, ishal sırasında yaşa uygun beslenmenin ve emzirmenin sürdürülmesini destekler. Çocuk iştahsız olabilir; amaç tabağı bitirtmek değil, sıvı alımını ve tolere ettiği beslenmeyi sürdürmektir.

Çocuğa yalnız su vererek beslenmeyi tamamen kesmek veya uzun süre aç bırakmak uygun değildir. Sağlık profesyoneli gerek görürse oral rehidrasyon solüsyonu önerebilir.

Evde tuz-şeker karışımı hazırlamak yerine güvenilir, uygun ürün ve sağlık profesyoneli önerisi esas alınmalıdır.

Evde hangi ilaçlardan kaçınılmalı?

Çocuğa kendi kendine ishal kesici ilaç, antibiyotik veya başka bir tedavi başlamak uygun değildir. İshalin nedeni viral, bakteriyel ya da başka bir durum olabilir ve her tedavi her çocuk için uygun değildir.

NHS loperamid gibi ishal kesici ilaçların küçük çocuklar için uygun olmadığını belirtir.

İlaç veya takviye kararı çocuğun yaşına, kilosuna, nedenine ve genel durumuna göre sağlık profesyoneli tarafından verilmelidir.

Ne zaman hızlı sağlık desteği gerekir?

Belirgin az idrar, sıvı içememe, tekrarlayan kusma, aşırı halsizlik, çökük gözler, kanlı dışkı veya hızla kötüleşen genel durum varsa sağlık desteği geciktirilmemelidir.

WHO ayrıca 14 gün veya daha uzun süren ishali kalıcı ishal olarak tanımlar ve profesyonel değerlendirme önerir.

Çocuk 13–18 aylık olduğu için susuzluk riski konusunda daha düşük eşikle yardım istemek uygundur; ebeveynin çocuğunun olağandışı derecede kötü göründüğünü düşünmesi de önemlidir.