Önce içini rahatlatan kısa cevap
25–30 ayda vurma ve ısırma görülebilir; küçük çocukların özdenetimi henüz sınırlıdır ve öfke ya da çatışma anında duygularını bedeniyle gösterebilirler. İlk hedef davranışı güvenle durdurmak, kısa ve sakin bir sınır koymak ve vurmak yerine kullanabileceği alternatif kelime veya davranışı öğretmektir.
Bu yazıda · 12 bölüm
Aklında kalsın
- AAP, küçük çocukların öfkeyi sakin biçimde ifade edecek özdenetimi henüz tam geliştirmediğini ve vurma ya da ısırmanın görülebileceğini belirtir.
- Vurma ve ısırma görmezden gelinmemeli; davranış güvenli biçimde hemen durdurulmalıdır.
- Fiziksel ceza, bağırma ve utandırma yerine sakin, net ve tutarlı sınır ile alternatif davranış öğretmek uygundur.
- Sık fiziksel yaralanma, yetişkinlere saldırı veya çevrenin güvenliğinden korkma gibi durumlarda çocuk doktoruyla görüşmek gerekir.
Bu yaşta neden vurma ve ısırma görülebilir?
AAP, küçük çocukların öfkeyi sakin biçimde ifade edecek özdenetimi henüz tam geliştirmediğini ve bu yüzden bazen vurma ya da ısırmayla tepki verebildiğini belirtir.
Bu davranış çocuğun 'kötü' olduğu anlamına gelmez. Davranışın kabul edilemez olmasıyla çocuğun duygusunun gerçek olması aynı anda mümkündür.
İlk anda ne yapmalısın?
Önce vurmayı veya ısırmayı güvenli biçimde durdur. AAP, fiziksel kavga, vurma veya ısırma sürüyorsa çocukları ayırmayı ve sakinleşene kadar ayrı tutmayı önerir.
Uzun açıklama yerine kısa bir cümle yeterlidir: 'Vurmak yok. Can acıtıyor.' ya da 'Isırmana izin vermeyeceğim.'
Duyguyu kabul edip davranışa sınır koyabilirsin
Kızgın, hayal kırıklığına uğramış veya oyuncağını vermek istemiyor olabilir. Duyguyu adlandırabilirsin: 'Kızdın.'
Ardından sınırı koru: 'Kızabilirsin ama vuramazsın.' Böylece duygu ile zarar veren davranışı birbirinden ayırmış olursun.
Ne yapacağını da öğret
AAP yalnız 'yapma' demek yerine alternatif davranış öğretmeyi önerir.
'Hayır', 'istemiyorum', 'sıra bende', 'yardım et' gibi kısa ifadeleri modelleyebilir; uzaklaşma, yetişkinden yardım isteme veya başka oyuncağa geçme gibi seçenekler gösterebilirsin.
Öncesinde ne olduğuna bak
AAP, davranışın bir örüntüsü olup olmadığını izlemeyi önerir. Kıskançlık veya başka bir çatışma tekrar eden bir bağlam olabilir.
Tantrum kaynakları ayrıca yorgunluk ve açlığın bazı çocuklarda zor anları artırabildiğini belirtir. Ama her vurma veya ısırma için tek bir neden varsaymak doğru değildir.
Vurarak öğretmeye çalışma
AAP fiziksel cezayı, bağırmayı ve utandırmayı önermez. Çocuğa vurmanın yanlış olduğunu öğretirken ona vurmak çelişkili bir model oluşturur.
Bu yaşta net sınır, tekrar, yönlendirme ve yetişkinin sakin davranışı cezadan daha öğretici bir çerçeve sunar.
İyi davranışı görünür kıl
AAP, uygun davranışı fark edip somut biçimde övmeyi önerir.
'Oyuncağı sırayla verdin', 'Kızınca bana söyledin' veya 'Ellerini nazik kullandın' gibi kısa geri bildirimler hangi davranışı tekrar etmesini istediğini daha anlaşılır hale getirir.
Ne zaman çocuk doktoruyla konuşmak gerekir?
AAP; saldırgan davranış birkaç hafta boyunca olağandışı yoğunlukta sürüyorsa, fiziksel yaralanmaya neden oluyorsa, yetişkinlere saldırı oluyorsa veya çevrenin güvenliği konusunda korku oluşuyorsa çocuk doktoruyla görüşmeyi önerir.
Ayrıca davranışın yanında daha önce kazanılmış dil, sosyal veya başka bir beceride kayıp fark edersen bunu da beklemeden paylaş.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1Bir hafta boyunca vurma veya ısırmadan hemen önce ne olduğunu kısaca not et: oyuncak çatışması mıydı, beklemek mi zor geldi, yorgun muydu?
- 2Sonra tek bir sınır cümlesi ve iki alternatif davranış seç.
Evdeki yetişkinlerin mümkün olduğunca aynı dili kullanması çocuğun ne beklendiğini daha kolay anlamasına yardım eder.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını çocuğunu takip eden uzmanla paylaş.
- Vurma veya ısırmanın fiziksel yaralanmaya neden olması
- Yetişkinlere yönelik saldırıların görülmesi
- Davranışın birkaç hafta boyunca olağandışı yoğunlukta sürmesi ve ailenin yönetmekte zorlanması
- Çevredeki kişilerin güvenliğinden endişe duyulması
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — 10 Tips to Prevent Aggressive Behavior in Young Children
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – What’s the Best Way to Discipline My Child?
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — HealthyChildren – Top Tips for Surviving Tantrums
- American Academy of Pediatrics (AAP) / HealthyChildren.org — What's the Best Way to Discipline My Child?
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
