Önce içini rahatlatan kısa cevap
25–30 ayda ishalin en önemli tehlikesi susuzluk gelişmesidir. Az idrar, çok kuru ağız, gözyaşının azalması, çökkün gözler, belirgin halsizlik veya çocuğun içememesi susuzluğu düşündürür; kanlı dışkı, şiddetli karın ağrısı, karın şişliği ya da sürekli kusma da hızlı değerlendirme gerektirir.
Bu yazıda · 12 bölüm
Aklında kalsın
- İshal, normalden daha sık gevşek veya sulu dışkılama ile tanımlanır; tek bir yumuşak kaka tek başına ishal değildir.
- Az idrar, çok kuru ağız, gözyaşı azalması, çökkün gözler ve aşırı uyku hali susuzluk belirtileri olabilir.
- Kanlı dışkı, sıvı alamama, şiddetli karın ağrısı, karın şişliği veya sürekli kusma çocuk doktoru değerlendirmesi gerektirir.
- Yaşa uygun beslenme genellikle sürdürülür; sıvı-elektrolit kaybı varsa standart oral rehidrasyon solüsyonları kullanılabilir.
Tek bir sulu kaka her zaman ishal değildir
WHO ishali, günde üç veya daha fazla gevşek ya da sulu dışkılama veya kişinin normalinden belirgin daha sık gevşek dışkılama olarak tanımlar.
Bu nedenle 25–30 aylık bir çocukta tek bir yumuşak kaka tek başına ishal anlamına gelmez. Asıl önemli olan dışkının belirgin biçimde sulanması, sıklığın artması ve çocuğun genel durumudur.
En önemli risk: susuzluk
WHO, ishalin en ciddi tehlikesinin su ve elektrolit kaybına bağlı susuzluk olduğunu belirtiyor. Sulu dışkı ve kusma birlikte olduğunda kayıp daha hızlı artabilir.
Bu yüzden dışkı sayısından çok çocuğun içebilmesi, idrar yapması, ağız-göz nemi ve genel uyanıklığı önemlidir.
Hangi belirtiler susuzluğu düşündürür?
AAP’ye göre daha az idrar yapma, çok kuru ağız, ağlarken daha az gözyaşı, daha az oyun oynama ve çökkün gözler susuzluk belirtileri olabilir.
Aşırı uyku hali, çok huzursuz olma, çok az idrar yapma veya çocuğun içemeyecek kadar halsiz olması daha ciddi sıvı kaybını düşündürür.
Kanlı dışkı veya şiddetli karın ağrısı neden önemlidir?
WHO, dışkıda kan olduğunda sağlık profesyoneline başvurulmasını öneriyor. AAP de kanlı dışkı, şiddetli karın ağrısı ve belirgin karın şişliğini değerlendirme gerektiren bulgular arasında sayıyor.
Bu belirtiler yalnız basit sıvı kaybından farklı bir tablo olabileceğini düşündürür; evde beklemek yerine çocuk doktoruyla görüşmek daha uygundur.
Kusma eşlik ediyorsa neye dikkat etmelisin?
Kusma sıvı kaybını artırır. Çocuk içtiğini sürekli çıkarıyorsa, yeşil ya da kanlı kusma varsa veya içmeyi tamamen reddediyorsa AAP hızlı tıbbi değerlendirme öneriyor.
Özellikle ishal ve kusmanın birlikte olduğu durumda çocuğun idrar miktarı ve uyanıklığı yakından izlenmelidir.
Yemek ve sıvı tamamen kesilmeli mi?
Hayır. WHO, ishal sırasında besleyici yiyeceklerin sürdürülmesini öneriyor. AAP de hafif ishalde çoğu çocuğun normal beslenmesine devam edebileceğini belirtiyor.
Orta derecede sıvı kaybında standart oral rehidrasyon solüsyonları su ve tuz kaybını yerine koymak için kullanılabilir. Ev yapımı karışımlar yerine hazır, standart ürünler daha güvenlidir.
Şekerli içecekler ve ishal kesiciler konusunda dikkat
AAP; gazlı içecekler, yoğun meyve suyu ve spor içeceklerinin şeker-tuz oranlarının uygun olmayabileceğini ve bazı durumlarda ishali kötüleştirebileceğini belirtiyor.
Ayrıca ishal için herhangi bir ilaç vermeden önce çocuk doktoruyla görüşülmesi öneriliyor. Bu nedenle bu makalede ilaç, doz veya ev yapımı tedavi tarifi vermiyoruz.
Ne zaman beklememelisin?
Az idrar, çok kuru ağız, gözyaşının kaybolması, çökkün gözler, aşırı uyku hali veya içememe varsa susuzluk açısından değerlendirme gerekir.
Kanlı dışkı, şiddetli karın ağrısı, belirgin karın şişliği, yeşil veya kanlı kusma, çocuğun çok hasta görünmesi ya da genel durumunun hızla bozulması halinde değerlendirmeyi ertelememek gerekir.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1İshal başladığında üç şeyi takip et: çocuğun ne kadar idrar yaptığı, sıvı içip içemediği ve genel olarak ne kadar uyanık/aktif olduğu.
- 2Dışkıda kan, kusmada yeşil veya kanlı görünüm, belirgin karın şişliği ya da susuzluk işareti görürsen bunu yalnız kaka sayısına bağlamadan çocuk doktoruyla görüş.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını çocuğunu takip eden uzmanla paylaş.
- Az idrar, çok kuru ağız veya gözyaşının belirgin azalması
- Çocuğun içememesi, aşırı uyku hali veya belirgin halsizlik
- Kanlı dışkı, şiddetli karın ağrısı veya belirgin karın şişliği
- Yeşil veya kanlı kusma ya da genel durumun hızla bozulması
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- World Health Organization (WHO) — WHO – Diarrhoeal Disease
- World Health Organization (WHO) — WHO – Diarrhoea
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — Diarrhea in Children: What Parents Need to Know
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
