Önce içini rahatlatan kısa cevap
Birçok bebek 7–10 ay civarında emeklemeyi öğrenir; ancak her bebek aynı zamanda veya aynı biçimde ilerlemez. Bazı bebekler sürünür, poposu üzerinde ilerler ya da klasik emekleme aşamasını atlar. Dokuzuncu ayda emeklemiyor olması tek başına bir gelişim sorunu anlamına gelmez.
Bu yazıda · 11 bölüm
Aklında kalsın
- Emekleme çoğu bebekte yaklaşık 7–10 ayda görülür; sabit bir son tarih değildir.
- Sürünmek, popo üzerinde ilerlemek veya klasik emeklemeyi atlamak görülebilir.
- CDC’nin dokuz aylık listesinde klasik emekleme zorunlu gelişim göstergesi değildir.
- Güvenli yer oyunları yararlıdır; hareket kaybı veya belirgin tek taraflı kullanım doktorla görüşülmelidir.
Emekleme genellikle hangi aylarda başlar?
Bebeğin yerdeki oyuncağına ulaşmak için ilk kez ilerlediğinde bunu fark etmek çok keyifli olabilir. Birçok bebek yedi ile on ay arasında emeklemeyi öğrenir; yine de bu aralık bir son tarih değildir. Amerikan Pediatri Akademisi bu dönemi yaygın bir gelişim penceresi olarak anlatır. Kimi bebek daha önce sürünmeye başlar, kimi ise başka hareket yollarını seçer.
Dokuz aylık bebeğin henüz dizlerinin üzerinde ilerlemiyorsa yalnızca bu bilgiye bakarak gelişiminin geride olduğunu söyleyemeyiz. Örneğin oturmaya geçişi, çevresindeki oyuncaklara uzanması ve bedeninin iki tarafını nasıl kullandığı da genel tabloya dahildir.
Emeklemeden önce hangi hareketleri görebilirsin?
Bebeğin yüzüstü oynarken kollarıyla gövdesini yükseltebilir, bir oyuncağa uzanırken ağırlığını yana aktarabilir veya kendi etrafında dönebilir. Bir süre elleri ve dizleri üzerinde ileri geri sallanıp henüz yer değiştiremeyebilir. Bu hareketler her bebekte aynı sırayla görülmez.
Örneğin karşısına sevdiği bir oyuncağı koyduğunda önce elleriyle kendini itip geriye gitmesi şaşırtıcı gelebilir. Geriye gitmek başaramadığı anlamına gelmez; bedenini hareket ettirmenin yollarını keşfediyordur. Her bebekte belirli bir ön hazırlık hareketinin görülmesi şart değildir.
Her bebek elleri ve dizleri üzerinde mi emekler?
Hayır. Klasik emeklemede bebek elleri ve dizleri üzerinde ilerlerken bazı bebekler karnını yere yakın tutarak sürünür, bazıları oturduğu yerde kalçasıyla ilerler. Yuvarlanarak istediği yere yaklaşmak da hareketi keşfetmenin bir yolu olabilir. Amerikan Pediatri Akademisi, kimi çocukların klasik emekleme aşamasını atladığını açıkça belirtiyor.
Bebeğin bir hareket biçiminden ötekine geçmek zorunda değildir. Burada asıl dikkat edeceğin şey, kollarını ve bacaklarını birlikte kullanabilmesi, hareketinin zaman içinde çeşitlenmesi ve başka beceriler kazanmayı sürdürmesidir.
Dokuz aylıkken emeklememek gelişim sorunu mudur?
Tek başına değildir. CDC'nin dokuz aylık gelişim listesinde desteksiz oturmak, kendi kendine oturma pozisyonuna geçmek ve nesneleri bir elinden diğerine aktarmak gibi örnekler bulunur; klasik emekleme bu listede zorunlu bir gösterge değildir.
Bu liste gelişimi anlamak için yardımcı bir rehberdir, tanı testi değil. Birden fazla gelişim becerisiyle ilgili kaygın varsa ya da bebeğin daha önce yapabildiği bir hareketi artık yapmıyorsa çocuk doktoruyla konuşman doğru olur. Prematüre doğan bebeklerde değerlendirme sırasında düzeltilmiş yaş da önem taşıyabilir.
Emeklemeyi atlamak ileride öğrenmeyi etkiler mi?
Bebeğin mutlaka klasik biçimde emeklemesi gerektiği, yoksa ileride okuma veya öğrenme güçlüğü yaşayacağı düşüncesi bilimsel olarak desteklenmiyor. Amerikan Pediatri Akademisi, emeklemeyi atlamanın tek başına gelecekte okuma sorunu anlamına gelmediğini açıklıyor.
Bir bebeğin gelişimini tek bir hareket becerisiyle tarif etmek haksızlık olur. Hareket, iletişim, oyun, merak ve yeni beceriler kazanma birlikte değerlendirilir. Bu yüzden internetteki katı gelişim takvimlerini bebeğinle karşılaştırman gerekmiyor.
Bugün ne yapabilirsin?
- 1Bebeğinin uyanık ve yanında olduğun bir anda yerde temiz, düz ve kaymayan bir oyun alanı hazırlayabilirsin.
Sevdiği bir oyuncağı elinin hemen yetişemeyeceği kadar yakına koyup uzanmasına fırsat ver. Oyuncağa ulaşmak için dönmesi, sürünmesi ya da farklı bir yol denemesi de oyunun parçasıdır.
- 2Onu dizlerinin üzerine zorla yerleştirmek, ellerinden çekerek yürütmek veya belli sayıda hareket yaptırmak gerekmez.
Bir süre denemek istemezse ara verebilirsiniz. Günlük kısa ve keyifli hareket fırsatları, belirli bir emekleme tarihini yakalamaktan daha anlamlıdır.
Hareketlenen bebek için evi nasıl güvenli hâle getirebilirsin?
Henüz emeklemiyor olsa da bebeğin beklenmedik bir anda yuvarlanabilir veya yeni bir noktaya ulaşabilir. Bu nedenle hareket etmeye başlamasını beklemeden yerdeki küçük parçaları kaldırmak, merdivenlere uygun güvenlik kapısı koymak, devrilebilecek mobilyaları sabitlemek ve ilaçlarla temizlik ürünlerini kilitli yerde tutmak iyi bir hazırlıktır.
Yatak, koltuk ve alt değiştirme yüzeyi düşme açısından risk taşır. Oyuna güvenli bir zemin üzerinde eşlik etmek, yeni hareketlerini keşfederken bebeğine alan açar. Hareketli bebek yürüteçleri emeklemeyi öğretmenin gerekli bir yolu değildir.
Ne zaman çocuk doktoruyla görüşmelisin?
Bebeğinin bedeninin bir tarafını sürekli daha az kullandığını, bir kolunu veya bacağını belirgin biçimde sürüklediğini, hareketlerinin çok kısıtlı olduğunu ya da önceden kazandığı becerileri kaybettiğini görüyorsan değerlendirme istemelisin. Böyle bir gözlemi belirli bir aya kadar bekletmen gerekmez.
Dokuzuncu ay civarında oturma veya diğer hareket becerileri hakkında kaygın varsa bunu rutin kontrolünde paylaşabilirsin. Doktorun gerek görürse gelişim taraması ve uygun destek yollarını değerlendirebilir. Emekleme tek başına tanı koydurmaz; seni düşündüren bütün gözlemler önemlidir.
Ne zaman destek almalısın?
Aşağıdaki yönlendirmeler belirtilerin aciliyetine göre değişir. Acil bulgularda beklemeden yardım al; diğer kaygılarını bebeğini takip eden uzmanla paylaş.
- Daha önce kazanılmış hareket veya becerilerin kaybı
- Kol ya da bacağın belirgin ve sürekli daha az kullanılması
- Genel motor gelişim, oturma veya hareket hakkında süren ebeveyn kaygısı
Bu rehberi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Milestones by 9 Months
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — American Academy of Pediatrics / HealthyChildren – Movement Milestones in Babies 8 to 12 Months Old
- American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org — I’ve heard that if a baby skips crawling, they may have trouble reading later. Is this true?
Son kaynak kontrolü:
Luluna, annelik ve bebeklik yolculuğunda güvenilir bilgi sunar; tanı koymaz ve doktorunun yerini almaz. Sağlıkla ilgili bir kaygın varsa çocuğunu takip eden uzmana danış.
